Denizci Kitaplığı

Türk Denizciliğinin Belleği

Kıyı Hakkı - Kamusallık, Rant ve Erişim Mücadelesi

Kıyı Hakkı - Kamusallık, Rant ve Erişim Mücadelesi

Kıyı Hakkı - Kamusallık, Rant ve Erişim Mücadelesi

Yazar: Cavit Kuşgöz

Adalet Yayınevi

334 Sayfa

ISBN: 9786253778910

Boyut: 13.0 x 19.0

Karton Kapak – 1. Hamur

2026

Kitap Hakkında

Bu çalışma, kıyıya ilişkin basit bir çevre sorununu ya da dar anlamda bir hukuk tartışmasını ele almak için yazılmadı. Bir mekânın nasıl yavaş yavaş kamudan koparıldığını, bir hakkın nasıl görünmez kılındığını ve kamusal olanın nasıl sessizce özel çıkarlara terk edildiğini anlamak ve anlatmak için kaleme alındı. Kıyı, bu anlatının yalnızca mekânsal sahnesidir. Asıl mesele, hak, eşitlik, kamusallık ve adalet sorunudur.
“Kıyı Hakkı” kitabı, işte bu sorunların ve ardındaki çok daha derin bir eşitsizliğin izini sürmek için kaleme alındı. Bir yandan kıyıların hukuki statüsünü, kamusal karakterini, anayasal koruma altındaki doğasını sorgular iken diğer yandan kıyıların nasıl sistematik biçimde kamudan alınıp sermayeye, özel kullanımlar kapsamında devredildiğini anlamaya ve anlatmaya çalıştı.

İçindekiler

-ÖNSÖZ 7

BİRİNCİ BÖLÜM – KIYI NEDİR VE KIYI KİMİNDİR?

I. KIYI NEDİR? 16

A. Kıyı, Doğal Bir Geçiş Alanıdır 17

B. Kıyının Dinamik ve Sürekli Değişen Yapısı Vardır 18

C. Hukuki ve Toplumsal Hareketler Kıyıyı Şekillendirmektedir 21

D. Kıyının Kullanılmasında Ortak Kullanım İlkesi Geçerlidir 23

E. Kıyı Niteliği Gereği Kamusal Maldır 25

F. Kıyılar Ekonomik Değeri En Yüksek Olan Alanlardır 28

G. Kıyının Kamusallığı, Hukuki ve Sosyal Bir Haktır 30

H. Kıyılar, Jeopolitik ve Stratejik Olarak Önemli Alanlardır 33

I. Kıyılar, Uluslararası Bir Statüye Sahiptir 35

İ. Kıyılar Bellek Mekanlardır 37

J. Kıyı, Ortak Doğal Kaynak Olarak İnsanlığın Mirasıdır 38

II. KIYILAR KİMİN? 40

A. Kıyılarda Mülkiyet Kurulabilir mi? 42

B. Kıyıların Sınırlı Ayni Hak ile Tasarruf Edilmesi 44

C. Kıyılar Mülkiyet Çatışmalı Alanlardır 47

D. Kıyıya Dokunmak, Herkesin Tasarruf Hakkına Dokunmaktır 50

E. Kıyı Herkesindir 52

İKİNCİ BÖLÜM – KIYI HUKUKU: MEVZUATIN ANATOMİSİ

I. KIYI HUKUKUNUN TEMEL DAYANAKLARI 56

A. Anayasa’nın 43’üncü Maddesi (Kıyıların Kamusal Niteliği) 57

B. 3621 sayılı Kıyı Kanunu 60

C. 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu 63

D Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik 65

E. 2634 Sayılı Turizm Teşvik Kanununun 8’inci Maddesinin H Bendi 71

F. 3194 sayılı İmar Kanunu 74

G. Diğer Yasal Düzenlemelerde Kıyı 76

H. Bazı Ülkelerin Kıyıya İlişkin Hukuki Düzenlemeleri ve Uluslararası Sözleşmeler 79

II. MAKRO ÖLÇEKTE KIYI MEVZUATININ ANATOMİSİNDEN KAYNAKLANAN YAPISAL SORUNLAR 83

A. Yetkinin Dağınıklığı ve Belirsiz Takdir Alanı 84

B. Kıyıların Öz Nitelik Kaybına Uğraması 86

C. Kıyıda Planlama Yetkisinin Aşındırılması ve Hukuki Hiyerarşinin Tersyüz Edilmesi 88

D. Kıyıların Kamusallığının Azalması (Aşınması) 90

E. Ekolojik ve Kültürel Etkiler: Geri Dönüşsüz Tahribat 92

F. Kıyıların Rant Alanlarına Dönüşmesinin Önünün Açılması 93

G. Kıyıda Kamu Yararı Söyleminin Araçsallaştırılması 95

H. Kıyının İstisna Alanı Olarak Düzenlenmesi 97

İ. Kıyı Hukukunda Hak Temelli Yaklaşım Eksikliği 99

İ. Mevzuatın Anatomik Çözümlemesinden Kıyı Hakkına 100

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – KIYI ALANLARINDAKİ MEVCUT SORUNLAR VE HAK İHLALLERİ

I. KIYILARIN KAMUSAL NİTELİĞİNE YÖNELİK İHLALLER 103

II. KIYI İŞGALLERİNİN MEŞRULAŞTIRILMASI VE İDARİ İZİNLER İLE GELİŞEN İHLALLER 105

III. KIYIYA FİİLİ ERİŞİMİN ENGELLENMESİ 107

IV. PLANLAMA İSTİSMARI VE İHLALLER 109

V. KIYI KENAR ÇİZGİSİNİN DEĞİŞİM MANİPÜLASYONU 112

VI. KIYIDA İSTİSNAİ DÜZENLEMELER İLE KIYIYI İHLAL ETMEK 116

VII. KIYIDA YAPILAŞMA BASKISI SORUNU 118

VIII. KIYILARDA BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİĞİN AZALMASI 120

IX. KIYILARDA KİRLİLİK SORUNU 122

X. KIYIDAKİ TOPLUMSAL EŞİTSİZLİK VE KIYI AYRICALIĞI 124

XI. KIYIDA KURUMSAL YETKİNİN DAĞINIKLIĞI 126

XII. KIYILARDA DENETİM YETERSİZLİĞİ 128

XIII. KIYI PLANLAMASININ ŞEFFAF OLMAMASI 130

XIV. TURİZM VE REKREASYON FAALİYETLERİNİN YARATTIĞI AŞIRI KULLANIM SORUNU 132

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – KIYI HAKKI; BİR KAMUSAL HAK

I. KIYI HAKKI NEDİR? 137

II. KAVRAMIN KÖKENİ VE ORTAYA ATILIŞI 139

III. KIYI HAKKININ İLKELERİ 142

A. Kamusallık İlkesi (Kıyının Kamusal Mal Niteliği) 142

B. Erişilebilirlik İlkesi (Fiilî Kullanım Serbestliği) 144

C. Mekânsal Eşitlik ve Adalet 146

D. Ekolojik Bütünlük ve Sürdürülebilirlik 148

E. Tarihsel ve Kültürel Bellek 150

F. Hukuki Güvence ve Demokratik Katılım 152

G. Toplumsal Dayanışma ve Direniş 154

IV. KIYI HAKKININ HUKUKİ VE SİYASİ TEMELLERİ 154

V. KIYININ HAKKININ SİYASAL VE TOPLUMSAL BAĞLAMI 157

VI. KIYI HAKKININ KÜRESEL BAĞLANTILARI 158

VII. KIYI HAKKINI CALVİNO VE LEFEBVRE ÜZERİNDEN ANLAMA 160

A. İtalo Calvino Üzerinden Kıyı Hakkını Anlama ve Yorumlama 160

B. Henry Lefebvre Üzerinden Kıyı Hakkını Anlama ve Yorumlama 163

VIII. KIYI HAKKI VE KAMUSAL ALAN TEORİSİ (ARENDT- HABERMAS) 165

IX. KIYI HAKKI NEDEN SADECE ÇEVRESEL BİR HAK DEĞİLDİR? 167

X. KIYI HAKKI AÇISINDAN “KABUL EDİLEBİLİR MÜDAHALE” KAVRAMI 169

XI. KIYI HAKKININ SINIRLARI VAR MIDIR? 172

XII. GELECEK KUŞAKLARIN KIYIDAN FAYDALANMA HAKKI 173

XIII. KIYI HAKKININ POZİTİF HAK OLARAK TANINMASI GEREKİYOR 176

XIV. KIYI HAKKI VE İNSAN HAKLARI İLİŞKİSİ 178

XV. KIYI HAKKININ EKONOMİ POLİTİK BOYUTU 180

XVI. KIYI HAKKININ YEREL YÖNETİMLER VE KATILIMCI DEMOKRASİ AÇISINDAN ÖNEMİ 182

BEŞİNCİ BÖLÜM – KIYI HAKKI TEMELLİ BİR KIYI YÖNETİMİ MÜMKÜN MÜ?

I. KIYI YÖNETİMİ NEDİR? 185

II. KIYI HAKKININ KIYI ALANLARINI KORUMA, İZLEME VE DENETLEME KONULARINA KATKISI NE OLUR? 191

III. KIYI HAKKI, KIYI ALANLARININ DOĞRU TASARRUF EDİLMESİNE NASIL KATKI SAĞLAR 193

IV. KIYI HAKKI TEMELLİ BİR YÖNETİM KIYI YÖNETİMİNDE NEYİ DEĞİŞTİRİR? 196

A. Kıyıların Niteliğini Yeniden Tanımlar 196

B. Kamu Yararı Kavramını Yeniden Tanımlar  199

C. Yönetimde Katılımcılığı Zorunlu Hale Getirir 201

D. Yetki Dağınıklığı Yerine Kurumsal Eşgüdüm Getirir 203

E. Kıyı Hakkı, Kıyının Hukuki Statüsünü Güçlendirir 205

F. Kıyı Hakkı, Kıyıdaki Ekolojik Değerleri Önceliklendirir 207

G. Kıyı Hakkı, Kıyının Ticarileştirmesi ve Özel Kullanıma Bırakılması Süreçlerini Sınırlar 209

H. Kıyı Hakkı, Fiili Erişimin Güvencesi Olur 211

I. Kıyı Hakkı, Planlama İlkelerini Yeniden Biçimlendirir 213

İ. Kıyı Hakkı, Hak Mücadelesini Meşrulaştırır  215

J. Kıyı Hakkı Temelli Yönetim, Disiplinler Arası Bir Yaklaşımı Gerektirir 217

K. Kıyı Hakkı, Kıyı Yönetiminde Adalet Boyutunu Güçlendirir (Mekânsal Adalet ve Çevresel Adalet) 219

L. Kıyı Hakkı, Gelecek Kuşakların Haklarını Tanır ve Korur 221

M. Kıyı Hakkı, Hukuki ve Kurumsal Reformların Dayanağı Olur 223

ALTINCI BÖLÜM – KIYI HAKKI ODAKLI MEKÂNSAL PLANLAMA

I. KIYI HAKKI İLE MEKÂNSAL PLANLAMA ARASINDAKİ İLİŞKİ 228

II. PLANLAMA SÜRECİNİN KIYI HAKKINA UYUMLU HALE GETİRİLMESİ 231

A. Planlama Sürecinde Yetkilerin Dağınıklığının Giderilmesi 233

B. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yerine Kıyı Etki Değerlendirmesi 236

III. PLANLAMA İLKELERİNİN KIYI HAKKI İLE YORUMLANMASI 239

A. Genellik İlkesi 239

B. Geniş Kapsamlılık 241

C. Uzun Süreli Olma İlkesi 243

D. Nesnellik İlkesi 246

E. Açıklık İlkesi 248

F. Esneklik 250

G. Kamu Yararına Uygunluk İlkesi 253

H. Sürdürülebilirlik 256

I. Eşitlik ve Adalet 259

İ. Katılımcılık 261

J. Bütünsellik 263

VI. KIYI HAKKI, KIYI PLANLAMASINDA KURUMSAL ENTEGRASYON VE EŞGÜDÜM SAĞLAR 265

V. KIYI HAKKI, PLANLAMA SÜRECİNDE ŞEFFAFLIK, HESAP VEREBİLİRLİK VE DENETİMLİ BİR YAPI SAĞLAR 268

VI. KIYI HAKKI ODAKLI PLANLAMANIN FAYDALARI 270

YEDİNCİ BÖLÜM – KIYI HAKKININ KURUMSALLAŞTIRILMASI

I. KIYI HAKKININ KURUMSALLAŞMASININ ANLAMI 273

II. KURUMSALLAŞMANIN TEMEL BOYUTLARI 276

A. Anayasal ve Yasal Boyutu 276

B. Yönetsel ve Kurumsal Yapılanma Boyutu 279

C. Toplumsal Farkındalık ve Hak Bilinci Boyutu 282

D. Ekonomik ve Piyasa Dışılığının Teminatı Boyutu 283

E. Ekoloji Temelli Sürdürülebilirlik Boyutu 286

F. Katılımcı ve Demokratik Mekanizmaların Yerleştirilmesi Boyutu 288

III. KIYI HAKKININ KURUMSALLAŞTIRILMASINDA İDARİ VE DENETİMSEL YAPILANMA 290

IV. KURUMSALLAŞMANIN KAZANIMLARI 295

SEKİZİNCİ BÖLÜM – KIYI HAKKI BİR KAMUSAL İDDİADIR 299

-KAYNAKÇA 307

Yorumlar

İlk Yorumu Ekle

DENİZCİ KİTAPLIĞI