Bu çalışmamızın amacı, insanoğlunun deniz uğraşlarını gerçekleştirmesi ve geliştirmesinde temel rol oynayan gemilerin konusunu oluşturduğu gemi satış sözleşmesinin kurulması ve tarafların bu sözleşme kapsamındaki borçlarının incelenmesidir.

Dünya ve Türkiye ticaretinin büyük çoğunluğu gemiler aracılığı ile gerçekleşmektedir. Bu kapsamda gemiler, eşya taşımacılığı, yolcu taşımacılığı, petrol ve yeraltı zenginliklerinin aranması, balıkçılık, turizm ve daha birçok sektörde önemli bir yere sahiptir. Gemilerin, dünya ve Türkiye ticaretinde bu derece büyük bir öneme sahip olmaları, gemi satış işlemlerini de önemli kılmaktadır.

İÇİNDEKİLER  i

KISALTMALAR vii

GİRİŞ  1

BİRİNCİ BÖLÜM- GEMİ

I. Genel Olarak 3

II. Geminin Tanımı  6

A. Suda Hareket Yeteneğine Sahip Olması 6

B. Yüzme Özelliğinin Bulunması 8

C. Suda Hareketi Gerektiren Bir Amaca Tahsis Edilmesi  8

D. Pek Küçük Olmaması 10

E. Araç Olması 10

III. Geminin Hukuki Niteliği 11

IV. Geminin Unsurları 13

A. Geminin Asli Unsurları 13

B. Geminin Bütünleyici Parçaları (Mütemmim Cüz) 14

C. Geminin Eklentileri (Teferruatı) 15

D. Geminin Tüketim Unsurları 16

V. Geminin Kimliği (Hüviyeti) 17

A. Geminin Adı  17

B. Geminin Bağlama Limanı  18

C. Geminin Tabiiyeti – Bayrak 19

1. Türk Bayrağını Çekme Hakkı ve Yükümlülüğü 20

2. Yabancı Gemilerin Türk Bayrağı Çekmesi 21

3. Türk Gemilerinin Yabancı Bayrak Çekmesi  21

4. Türk Bayrağı Çekme Hakkının Kullanılması 22

D. Tanıma İşareti  22

E. Geminin Tonajı  22

F. Geminin Sınıfı (Kotası) 23

VI. Gemi Türleri  23

A. Sicile Kayıtlı Gemiler 24

1. Tescili Zorunlu Gemiler 24

2. Tescili Caiz Gemiler  25

B. Sicile Kayıtlı Olmayan Gemiler 25

1. Savaş Gemileri ve Silahlı Kuvvetlere Bağlı Diğer Gemiler 25

2. Sürekli Bir Kamu Hizmetine Özgülenmiş Gemiler ve Kamu Tüzel Kişilerine Ait Gemiler  27

İKİNCİ BÖLÜM – GEMİ SİCİLLERİ

I. Genel Olarak  29

II. Türk Gemi Sicili Organizasyonu  30

A. Milli / Türk Gemi Sicili 30

B. Gemilerin Sicile Tescili  31

1. Sicile Tescil Edilebilecek Olan (Tescili Caiz) Gemiler  31

2. Tescil Yasağı (Tescili Caiz Olmayan Gemiler)  31

3. Yetkili Sicil Müdürlüğü  32

4. Tescilin Şekli  32

5. Gemi Tasdiknamesi 33

C. Gemilerin Sicilden Terkini 33

1. İstek Üzerine Terkin 33

2. Resen Terkin  37

D. Sicil Kayıtları  38

1. Kurucu Kayıtlar  38

2. Açıklayıcı Kayıtlar 39

3. Sicil Kayıtlarının Alenilik Fonksiyonu  40

4. Sicili Kayıtlarının Olumlu Etkisi  40

5. Sicil Kayıtlarının Olumsuz Etkisi 40

6. Hukuki Karineler  41

7. Sicilin Kamu Güveni Fonksiyonu  41

8. Sicilin Düzeltilmesi, İtiraz ve Şerh  43

a. Sicilin Düzeltilmesi  43

b. İtiraz  45

c. Şerh 46

III. Yapı Halindeki Gemilere Mahsus Sicil 49

A. Yapı Halindeki Gemilerin Tescili 50

B. Yapının Sicilden Terkini  52

IV. Türk Uluslararası Gemi Sicili 52

A. Sicil Kayıtları 53

B. Türk Uluslararası Gemi Sicilinin Hukuki Niteliği 54

C. Türk Uluslararası Gemi Sicili’ne Tescil 54

1. Gemilere İlişkin Şartlar  54

a. Genel Olarak  54

b. Yük Gemileri 55

c. Yolcu Gemileri  55

d. Açık Deniz Balıkçı Gemileri .56

e. Özel Maksatlı – Özel Yapılı Gemiler  56

f. Yatlar  56

2. Maliklere İlişkim Şartlar  56

D. Türk Uluslararası Gemi Sicilinden Terkin 57

V. Bağlama Kütüğü  57

A. Genel Olarak  57

B. Bağlama Kütüğünün Kapsamı 58

C. Bağlama Kütüğüne Kayıt 58

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – GEMİ SATIŞ SÖZLEŞMELERİNİN KURULMASI

I. Tanım 59

II. Sözleşmenin Hukuki Niteliği  59

A. Gemi Satış Sözleşmesi Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Karşılıklı Bir Sözleşmedir 60

B. Gemi Satış Sözleşmesi İradi (Rızai) Bir Sözleşmedir 60

C. Gemi Satış Sözleşmesi Ani Edimli Bir Sözleşmedir . 61

D. Gemi Satış Sözleşmesi Sebebe Bağlı Bir Sözleşmedir 61

III. Sözleşmenin Unsurları  62

A. Sözleşmenin Objektif (Esaslı Noktaları) Unsurları 62

1. Gemi  62

2. Satış Bedeli 63

3. Anlaşma İradesi 68

B. Sözleşmenin Sübjektif (Esaslı Noktaları) Unsurları 68

IV. Sözleşmenin Şekli  68

A. Türk/Milli Gemi Sicili Kapsamında Gemi Satış Sözleşmelerinin Şekli  68

B. Yapı Sicili Kapsamında Gemi Satış Sözleşmelerinin Şekli  73

C. Türk Uluslararası Gemi Sicili Kapsamında Gemi Satış Sözleşmelerinin Şekli  74

D. Bağlama Kütüğüne Kayıtlı Gemiler Kapsamında Gemi Satış Sözleşmelerinin Şekli . 75

E. Sicili Kayıtlı Olmayan Gemilere İlişkin Satış Sözleşmelerinin Şekli  76

V. Sözleşmenin Tarafları 76

A. Satıcı  76

B. Alıcı 78

C. Sözleşmeye Etki Eden Diğer Kişiler  78

1. Gemi Alım Satım Brokeri 78

2. Kredi Kuruluşları 79

3. Sınıflama Kuruluşları  79

VI. Sözleşmenin Kurulması  80

A. Öneri  81

B. Kabul  82

C. Uygulamada Gemi Satış Sözleşmelerinin Kurulması  83

VII. Gemi Satış Sözleşmelerinde Yarar ve Hasarın Geçmesi 85

VIII. Gemi Satış Sözleşmesinin Yabancılık Unsuru İçermesi  88

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – GEMİ SATIŞ SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA TARAFLARIN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ

I. Genel Olarak  93

II. Satıcının Borçları 93

A. Satıcının Asli Borçları 93

1. Geminin Zilyetliğini Alıcıya Devir Borcu 93

2. Geminin Mülkiyetini Devretme Borcu 96

B. Satıcının Yan Borçları 96

1. Gemiyi Muhafaza Borcu 96

2. Aydınlatma ve Bilgi Verme Borcu 97

3. Gerekli Belgeleri Sağlama Borcu 97

4. Taşıma ve Devir Giderlerini Ödeme Borcu 97

C. Satıcının Temerrüdü98

1. Ticari Nitelikteki Gemi Satış Sözleşmeleri 99

2. Adi (Ticari Olmayan) Gemi Satış Sözleşmeleri 100

a. Satıcının Temerrüdünün Şartları  101

b. Satıcının Temerrüdünün Hüküm ve Sonuçları  103

D. Satıcının Zapttan Sorumluluğu 105

1. Satıcının Zapttan Sorumluluğunun Şartları 108

a. Geminin Zilyetliğinin, Alıcıya, Zabıt Tehlikesi Teşkil Eden Olaydan Önce Devredilmiş Olması  108

b. Üçüncü Kişinin Gemi Üzerinde Zapta İlişkin Bir Hakkının Bulunması 108

c. Üçüncü Kişinin Zabıt Eyleminde Bulunması  109

d. Alıcının Üçüncü Kişinin Davasını Satıcıya İhbar Etmesi 109

e. Satıcının Zapttan Sorumluluğunu Engelleyen Bir Durumun Bulunmaması .110

2. Satıcının Zapttan Sorumluluğunun Kapsamı  111

a. Satıcının Sorumluluğunun Tamamen Zapt Bağlamında Kapsamı  111

b. Satıcının Sorumluluğunun Kısmen Zapt Bağlamında Kapsamı 112

E. Satıcının Ayıptan Sorumluluğu  113

1. Satıcının Ayıptan Sorumluluğunun Hukuki Niteliği 116

2. Satıcının Ayıptan Sorumluluğunun Şartları 116

a. Ayıptan Sorumluluğun Maddi Şartları 116

aa. Gemi Ayıplı Olmalıdır  116

ab. Alıcı Bu Ayıbı Bilmemelidir  119

ac. Alıcı Ayıplı Gemiyi Kabul Etmemiş Olmalıdır  120

ad. Ayıp Hasarın Alıcıya Geçmesinden Önce Mevcut Olmalıdır  120

b. Ayıptan Sorumluluğun Şekli Şartları 120

aa. Gemiyi Gözden Geçirme 121

ab. Ayıbı Bildirme  122

ac. Zamanaşımı Süresine Uyma Yükü 123

3. Alıcının Ayıptan Doğan Hakları  124

a. Alıcının Ayıptan Doğan Seçimlik Haklarının Hukuki Niteliği  126

b. Alıcının Seçimlik Hakkını Kullanmasının Tabi Olduğu Sınırlamalar  127

c. Alıcının Sözleşmeden Dönme Hakkı  129

d. Alıcının Satış Bedelinin İndirilmesini İsteme Hakkı 131

e. Alıcının Geminin Ayıpsız Bir Benzeri ile Değiştirilmesini İsteme Hakkı 131

f. Alıcının Geminin Ücretsiz Onarılmasını İsteme Hakkı 132

III. Alıcının Borçları  133

A. Alıcının Asli Borçları  133

1. Satış Bedelini Ödeme Borcu 133

2. Alıcının Gemiyi Devralma Borcu  133

B. Alıcının Yan Borçları  134

1. Gemiyi Devralma Giderleriyle Belgeleme Giderlerini Ödeme Borcu 134

2. Başka Yerden Gönderilen Gemiyi Muhafaza Borcu 134

3. Taşıma Giderlerini Ödeme Borcu  134

4. Zorunlu ve Faydalı Giderleri Ödeme Borcu  135

5. Satıcının Diğer Menfaatlerini Koruma Borcu  135

6. İfaya Hazırlık Fiillerine Katılma Borcu 135

7. Faiz Ödeme Borcu  135

C. Alıcının Temerrüdü  135

BEŞİNCİ BÖLÜM – ULUSLARARASI TİP GEMİ SATIŞ SÖZLEŞMELERİ

I. Norwegian Sales Form  139

II. Nipponsale Form 145

-SONUÇ  147

-KAYNAKÇA 151

-EKLER159