Eski İstanbul’da Mesireler, Sular ve Geziler, Sermet Muhtar Alus’un 1931-1951 yılları arasında yayınlanmış olan konu ile ilgili yazılarını bir araya getirmektedir. Bu yazılar Akşam (1931-1950) ve Son Posta (1944) gazeteleri ile Yedigün (1934); Hafta (1935); Akbaba (1935); Aydabir (1936); Yeni Mecmua (1939); İstanbul Belediye Mecmuası (1941); Tarih Hazinesi (1951); Resimli Tarih Mecmuası (1951) dergilerindeki yazılarından derlendi.

Bu eserin ana teması mesireler yani eski İstanbul hayatında bilhassa yazları gidilen bugünkü tabirle piknik mekânları. Bu mesirelerin en rağbette olup yazar tarafından zaman zaman kaleme alınanları: Alemdağı, Çamlıca, Dört Çamlar, Fenerbahçe, Kâğıthane, Karaman Çiftliği, Kayışdağı, Kuşdili ve Yoğurtçu. Yine bu ana mesire alanlarına ilave olarak devrin diğer mesire mekânlarını da müellifimiz kalemiyle zaptetmiştir. Bunlar: Üsküdar, Göksu, Moda, Kızıltoprak, Erenköy, Veli Efendi-Çırpıcı Çayırları, Silahtarağa, Eyüp mesireleri. Sularıyla ön plana çıkan ve daha çok bu sebeple gidilen mekanları da müellifimiz  Çırçır, Göksu, Sarıyer, Beykoz, Bentler, Körfez, Hünkar Suyu, Fıstık Suyu olarak kaydetmiştir.

Yine yazarımız daha çok İkinci Abdülhamid devri gezinti mekânlarını da kaleme almıştır. Bu mekânlar: Göksu, Körfez, Sultaniye Çayırı, Beykoz, Sarıyer, Bentler, Kalender, Baltalimanı, Moda, Kâğıthane ve her devir revaçta olan Boğaziçi. Bu derlemede ilave olarak yazar için her biri maceraya dönüşen Büyükada ve Marmara gezileri ile Akdeniz gezisi ile Halep gezisine dair yazıları da yer almaktadır.

Takdim 9

ESKİ İSTANBUL’DA MERİSERELER, SULAR VE GEZİLER (1931-1951)

ALEMDAĞI 13

-Bir Varmış Bir Yokmuş: Bir Alemdağı Âlemi 13

-Alemdağı Safası mı, Cefası mı? 21

ÇAMLICA 27

-Bir Çamlıca Gezintisi: Libade Yoluyla Göztepe’ye Dönüş; Çocukluk Günlerimden Bazı Hatıralar Yâd 27

DÖRT ÇAMLAR 35

FENERBAHÇE 41

-30 Sene Evvel İstanbul Eski Fenerbahçe Âlemleri Burada Yapılan Piyasa ve Meşhur Sîmâlar 41

-Eski İstanbul’da Fernerbahçe Mesiresi 47

-Eski İstanbul’da Fenerbahçe’nin Gediklileri 53

-Fenerbahçe’yi Dolaşırken 60

KAĞITHANE 65

-Dillere Destan Olan Eski Kâğıthane Âlemleri Nasıldı, Burada Nasıl Eğlenilirdi? 65

-Kâğıthane 71

-Kâğıthane Bülbülleri 78

-Eski Kâğıthane’de Bir Âlem 83

-Eskiden Kâğıthane’ye Gidenleri Hatırlayışım 84

-Kır Saçlı Hanımın Hatırlattıkları 85

-M. Bey Lafı Punduna Getiriyor 87

-İkinci Abdülhamid Devrinin Son Yıllarında Kâğıthane 88

-Bir Gezintiden İlhamlar 95

KARAMAN ÇİFTLİĞİ 101

KAYIŞDAĞI 107

-Eski Kayışdağı Âlemleri, Toz Toprak İçinde Hoplaya Zıplaya Gidiş!.. 107

-Kayışdağı’nda 28 Yıl Önce Bir Âlem 112

-Kırk Yıl Evvel Bir Kayışdağı Âlemi 118

-Arabaların Yarışı ve Arbede 119

-Diller Dışarıda, Yokuşa Vuruşumuz 119

-Çümbüşün Arttıkça Artması 121

-Doktorun Sıra Kadem Basışı 121

KUŞDİLİ VE YOĞURTÇU 123

-Kuşdili Piyasaları 123

-Eski Kuşdili, Yoğurtçu, Kurbağalıdere 128

DİĞER MESİRELER: ÜSKÜDAR, MODA, KIZILTOPRAK, ERENKÖY, VELİ EFENDİ-ÇIRPICI ÇAYIRLARI, SİLAHTARAĞA, EYÜP… 137

-30 Sene Evvel İstanbul Anadolu Yakası Sayfiyeleri, Kızıltoprak, Fenerbahçe, Erenköy Tarafları 137

-Bazı Eski Seyir Yerleri 143

-İkinci Abdülhamid Devrinin Gezinti Yerleri 147

-Kâğıthane 147

-Silahtarağa 152

-Eyüb’ün Fulya Tarlaları 153

-Bayrampaşa 154

-Şehremini’ndeki Hastahane Çayırı 155

-Çırpıcı ve Veliefendi 155

-İkinci Abdülhamid Devrinin Anadolu Yakasındaki Gezinti Yerleri 158

-[Üsküdar] 158

-[Moda] 163

-[Fenerbahçe] 164

SULAR VE MESİRELER 167

-Çırçır Suyu 167

-Çırçır Suyu’na Bu Adın Verilmesine Sebep 167

-O Vaktin Hekimlerince ve Meşhur Kimyagerince Çırçır Suyu 168

-Çırçır’a Ne Zaman ve Nasıl Gidilirdi? 169

-Çırçır Mesiresi’nin O Zamanki Hali 171

GÖKSU VE ALEMLERİ 173

SARIYER VE SULARI 179

-Sulara Gidiş 179

-Sarıyer ve Suları 183

DİĞER SULAR: BEYKOZ, BENTLER, KÖRFEZ, HÜNKAR SUYU, FISTIK SUYU… 189

-Gene Bazı Eski Seyir Yerleri 189

-İkinci Abdülhamid Devrinin Gezinti Yerleri 192

-[Göksu] 192

-Körfez 195

-Sultaniye Çayırı 196

-Beykoz 196

-Sarıyer 198

-Bentler 200

-Kalender 200

-Baltalimanı 201

MESİRELERDEN SİMALAR 203

-Eski Mesirelerde Lakaplı Hanımlar 203

-Eski Mesirelerde Lakaplı Beyler 209

BOĞAZİÇİ GEZİLERİ 215

-30 Sene Evvel İstanbul Eski Boğaziçi Âlemleri, Mehtapta Deniz Gezintileri, Sazlar, Sözler… 215

-Boğaziçi Uykuda 220

-Eski Boğaziçi ve Mesireler 225

-Büyükada’ya Tebdil-i Havaya Gidişimiz 230

-İstimbotla Marmara Safamız 235

GEMİYLE AKDENİZ GEZİSİ 241

-Denizde Sekiz Gün, Dokuz Gece 241

HALEP GEZİSİ 247

-Halep’e Gidişimiz 247

-İskenderun’dan Halep’e 251

-Halep’teki Sürgünler 256

-Halep’in Umumî Bahçelerinde 261

-Halepli Necip Efendi’nin Hikâyesi 265

-DİZİN 271