1 Mayıs 1943 tarihli 368 sayılı Deniz Mecmuasında – şimdiki Deniz Kuvvetleri dergisi – Suat Çakıl imzasiyle yayınlanan (Woods Paşa) başlıklı yazıyı okuduğum zaman, Türk Bahriyesine kırk yıl hizmet eden bu İngiliz deniz subayına büyük ilgi duymuş, ancak yazıda bahis konusu edilen, Türkiye anılarına dair eseri İstanbul Kütüphanelerinde bulamadığım için hayatı ve hizmeti hakkında tamamlayıcı bilgi edinememiştim.

Yıllar sonra Ankara’da tanıdığım İngiltere Büyükelçiliği Deniz Ateşesi Albay Cook, konu ile ilgilenerek Admiralty ile temasa geçmiş ve fakat kayıtlarda ancak bir Yüzbaşı Woods bulabilmişti.

Albay Cook’un aracılığı ile kendisine müracaat ettiğimiz, İngiltere Savunma Bakanlığı Emk. Kd. Yüzbaşı P.K. Kemp, O.B.E., Woods Paşa’nın Spunyarn adını taşıyan iki ciltlik eserinin, Admiralty Kitaplığında mevcut olduğunu, eser 1924 yılında yayınlanmış olması itibariyle ancak eski kitapların satıldığı bazı kütüphanelerde bulunabileceğini bildirerek, birkaç kütüphane adı vermiş, fakat Londra’daki Deniz Ateşelerimiz aracılığı ile vaki araştırmalarımız, yine olumlu bir sonuca ulaşmamıştır.

Nihayet 1971’de, Ankara’daki İngiliz Deniz Ateşesi Yarbay G.M.A. James, Spunyard’ı bulmayı başarmış ve bu suretle Woods Paşa’nın Türkiye’de bulunduğu 1867-1914 yılları arasında gerek Deniz Kuvvetlerimiz ve gerekse Padişahlar, Saray, Hükümet adamları ve sosyal yaşantımıza ilişkin olarak cidden enteresan anılarını öğrenmek mümkün olabilmiştir.

Spunyarn, iki cilt olup 294 sahife tutan birinci cildin 240 sahifelik 19 bölümü, Henry Felix Woods’un 10 yaşında İngiltere Bahriyesine dahil olmasından itibaren ki yaşantısını, görevli bulunduğu gemilerle gezilerini ve özellikle Çin ve Japonya’nın batıya açılmasından sonraki durumunu saptamaktadır.

Biz kendisinin İngiltere Büyükelçiliğinin İstanbul limanında istasyoner gemisi H.M.S. Caradoc’a atanmasından başlayan anılarını almakta ve iki yıl sonra da, önce Deniz Harp Okulunda öğretmen, sonra da eylemli olarak Deniz Kuvvetlerinde ve Padişah Yaveri olarak Saray’da geçen yaşantısını, bütün izlenimleriyle kendi saptadığımız bir düzene göre yansıtmaya çalışmaktayız.

Bize bu imkanı sağlayan, İngiliz Deniz Ateşeleri Albay Cook ve Yarbay James’e ve eserin yayına hazırlanmasında yardımlarını esirgemeyen, çalışa arkadaşlarım Albay Melih Demirel, ve Amil Rıza Berksü’ye teşekkürlerim sonsuzdur.

Ankara, Mayıs 1976

Fahri Çoker

(Emekli Amiral)

-Önsöz 9

-Woods Paşa Kimdir 11

-Giriş 17

-İstanbul’a Gelişim ve Sultan Abdülaziz’in Avrupa Gezisinden Dönüşü 17

I. BÖLÜM

OSMANLI BAHRİYE HİZMETİNE GİRMEDEN ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 25

-Boğaz Girişine Fener Dubası Konulması İçin Yapılan Mücadele 27

-Bahriye Nezareti’yle İlişkiler ve Demiryolu İmtiyazlarının Alınışı 32

-Denizin Üstünde ve İçinde Geçen Günler 40

-Fener Gemisini Nasıl Demirledik? 47

II. BÖLÜM

OSMANLI BAHRİYESİ HİZMETİNE GİRİŞ 52

-İlk Görevler, Bahriye Koleji ve Okul Gemisinde Öğretmenlik 59

-Çok Başarılı Torpillerim 77

-Osmanlı-Rus Savaşındaki Görevlerim 82

-Rusya ile Savaş Sonrası İlişkiler 96

III. BÖLÜM

PADİŞAHLAR, ÇEVRESİ VE SARAY HAYATI 103

-Sultan Abdülaziz, Kişiliği, Tahttan İndirilişi ve İntiharı 105

-Gerçek Abdülhamit ve Kişiliğini Belirleyen Bazı Olaylar 113

-Padişahları Ziyaret Eden Hükümdarlar 140

-Cuma Selamlıkları ve Bomba Olayı 150

-Osmanlı İmparatorluğunun Son İki Büyük Devlet Adamı 167

-Geçmişteki Türk Devlet Adamları 172

-Fuat Paşa ve Bogus Sabotaj 178

-Türkiye Hizmetinde Bulunan Yabancı Subaylar 188

-Hobart Paşa 199

IV. BÖLÜM

TÜRKİYE’DE GÖREVLİ YABANCI KİŞİLER VE FAALİYETLERİ 212

-Türkiye’deki İngiltere Büyükelçileri 215

-1841’den Bugüne Kadar Türkiye’de Bulunan İngiliz Büyükelçilerinin Listesi 240

-Amerikan Diplomatları 241

-Türkiye’de Görüştüğümü Yabancı Ziyaretçiler 251

V. BÖLÜM

İSTANBUL’DA SOSYAL YAŞANTI 259

-Boğaziçi ve Bazı Tatlı Anılar 261

-İstanbul’un Gece Eğlenceleri 267

-Mutlu Günlerde İstanbul Sosyetesi 271

-Türk Konukseverliği 283

-Şeker ve Kurban Bayramları 294

-Yaşantımızdan Bazı Örnekler 306

VI. BÖLÜM

SON İZLENİMLER VE AYRILIŞ 317

-Donanma Politikası ve Savaştan Önceki Günler 319

-İstanbul’a Yeniden Dönüş ve Son Ayrılış 325

-Sonsöz 328