Denizci Kitaplığı

Türk Denizciliğinin Belleği

Doğu Akdeniz’in Geleceği Ve Türkiye - Uluslararası Sempozyumu

Doğu Akdeniz’in Geleceği Ve Türkiye - Uluslararası Sempozyumu

Doğu Akdeniz’in Geleceği Ve Türkiye - Uluslararası Sempozyumu

Editör: Orhan İstanbul

Yazarlar: Ahmet Korkmaz, Ahmet Selim Baysal, Aslı Emine Çomu, Ayhan Cankut, Betül Karagöz Yerdelen, Doğacan Başaran, Cavid Qasimov, Elshan Gurbanov, Emre Kaymakçı, Gürkan Bayındır, Bülent Kara, Hasan Sayılan, Hilal Zorba Bayraktar, İsmail Bahadır Turan, Kazım Paydaş, Fatih Bostancı, Mehmet Balyemez, Mehmet Kaya, Mehmet Sıddık Özalp, Muhammet Berat Can, Murat Kütükçü, Nurcan İğneci, Ömer Karataş, Seymur Ağazade, Toğrul İsmayıl, Pelin Aliyev, Tuğba Uraş Sever, Ulvi Keser, Ünsal Başak, Yunus Emre Tansüğ, Yaser Çamurlu

Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları

ISBN: 978-975-17-6277-1

2025

Kitap Hakkında

TAKDİM

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumuna bağlı Atatürk Araştırma Merkezi (ATAM), 1983 yılında, Anayasa’nın 134. maddesi uyarınca kurulmuş olup, Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti tarihine dair bilimsel çalışmalar yürütmektedir. Yurt içi ve yurt dışındaki paydaşlarıyla iş birliği içinde, monografik eserler, sempozyumlar, konferanslar, paneller, kongreler ve projeler üreterek tarih bilincini güçlendirmeyi hedeflemektedir. ATAM, 600’ün üzerinde, arasında yabancı dillerde eserler de bulunan basılı ve e-yayın ile uluslararası yayınevi niteliğine sahiptir. Ayrıca seçkin indekslerde taranan ATAM Dergisi altı ayda bir yayımlanmaktadır. ATAM bütün faaliyetlerinin yanı sıra Atatürk ve Türk Dünyası konulu çevirim içi ansiklopediler ile geçmişin mirasını geleceğe taşıyan akademik bir köprü olarak, alanında yetkin araştırmacılarla Türkiye Cumhuriyeti tarihinin dönüm noktalarını aydınlatmayı sürdürmektedir. Bu bağlamda, ATAM öncelikle, akademik ilkelerle yazılan ve 11 milyonun üzerinde erişim sağlanmış 1.300’ün üzerinde maddeyi barındıran Atatürk Ansiklopedisi için hazırlanan “Atatürk Ansiklopedisi Mobil Uygulaması”nı hizmete açmıştır. Bundan sonra ATAM, Türk devletleri, tarihî şahsiyetler, kültür, sanat, edebiyat ve daha birçok alanda kapsamlı içerik web sitesi ile 31 Aralık 2024 tarihinde kamuoyunun istifadesine sunulan Türk Dünyası Ansiklopedisi’nin de mobil uygulamasını hayata geçirmiştir.

ATAM, Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti tarihine dair konularda, alanında yetkin akademisyenler ve araştırmacılar ile iş birliği yaparak bilimsel çıktı üretimi yapmakta ve yaptırmaktadır. Bu doğrultuda sürdürdüğü faaliyetlerle, geçmişi geleceğe bağlayan akademik bir köprü olma görevini de yerine getirmektedir. Merkezimiz, Türk ve dünya tarihi bağlamında, Türkiye tarihi, Atatürk ve Cumhuriyet dönemine ilişkin bilgi ve belgeler üzerine sempozyum, konferans, panel, kongre gibi bilimsel etkinlikler gerçekleştirmektedir.

Bu çerçevede, Doğu Akdeniz’in artan önemini akademik bir zeminde tartışmak, farklı disiplinlerin katkısıyla bu meseleye derinlik kazandırmak ve Türkiye’nin bölgedeki konumunu değerlendirmek amacıyla 3-5 Haziran 2022 tarihleri arasında Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi ev sahipliğinde, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığının katkılarıyla “Doğu Akdeniz’in Geleceği ve Türkiye” başlıklı uluslararası bir sempozyum düzenlenmiştir.

Bilindiği üzere Doğu Akdeniz, tarih boyunca stratejik önemiyle dikkat çeken, medeniyetlerin kesişim noktası olmuş bir bölgedir. Antik çağlardan itibaren Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı gibi pek çok büyük devletin hâkimiyet alanında yer alması, bölgenin jeopolitik ve kültürel zenginliğini gözler önüne sermektedir. Bu tarihsel mirasın yanı sıra Doğu Akdeniz, günümüzde de enerji kaynakları, deniz ulaşım yolları ve jeopolitik konumuyla hem bölgesel hem de küresel güçlerin ilgisini çeken bir merkez hâline gelmiştir.

Özellikle 2000’li yıllardan itibaren yapılan hidrokarbon keşifleri, bölgede mevcut olan siyasi dengeleri derinden etkilemiş; enerji, güvenlik ve dış politika konularında yeni tartışmaları beraberinde getirmiştir. Doğu Akdeniz’e kıyıdaş devletlerin yanı sıra, bölge dışı aktörlerin de bu süreçte artan ilgisi, uluslararası siyasette rekabeti daha da körüklemiştir. Bu gelişmeler Türkiye’yi doğrudan ilgilendirmekte; Türkiye’nin bölgedeki hak ve menfaatlerinin korunması adına çok boyutlu politikalar geliştirmesini gerektirmektedir.

Elinizdeki bu kitap, Doğu Akdeniz’e dair geçmişten bugüne uzanan çok yönlü tartışmaları bilimsel bir platformda ele alan Doğu Akdeniz’in Geleceği ve Türkiye Uluslararası Sempozyumu’nda, tarih, coğrafya, uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi ve ekonomi gibi farklı alanlardan akademisyenler tarafından sunulan ve bilimsel değerlendirme sürecinden geçirilerek yayımlanmaya uygun bulunan bildirileri bir araya getirmektedir.

Bu minvalde, ATAM’a olan desteklerinden dolayı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı BE Prof. Dr. Derya Örs’e, sempozyumun gerçekleştirilmesindeki özverilerinden dolayı başta sempozyum düzenleme kurulu olmak üzere Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi akademik ve idari personeline, bildirileri ile sempozyuma katkı sunan araştırmacılara, sempozyumun gerçekleştirilmesinde ve bildiri kitabının yayına hazırlanmasında emekleri olan, özellikle kitabı yayına hazırlayan uzman Orhan İstanbul olmak üzere ATAM uzmanlarına ve idari personeline, kitabın akademik olarak daha da nitelik hâle gelmesi için değerlendirme yapan kitabın inceleyicilerine teşekkür eder, bu eserin Doğu Akdeniz’e ilişkin gelecekte yapılacak akademik çalışmalara katkı sunmasını, alana ilgi duyan araştırmacılar için bir başvuru kaynağı işlevi görmesini ve Türkiye’nin bölgeye yönelik politikalarının oluşumunda bilimsel bir zemin sağlamasını temenni ederim.

Prof. Dr. Ahmet KILINÇ

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı

İçindekiler

TAKDİM I

SEMPOZYUM KURULLARI II

BİLDİRİLER III

-İkinci Dünya Savaşı Sırasında Dönemin Devlet Adamlarının Hatıratlarında Doğu Akdeniz’deki
Mücadeleler ve Kıbrıs’ın Jeopolitik Önemi – The Struggles in the Eastern Mediterranean and the Geopolitical Importance of Cyprus during the Second World War in the Memories of Statesmen – Ahmet Korkmaz 1

-Doğu Akdeniz Bölgesindeki Ormanların Antik Mezopotamya Kralları Bakımından Önemi – Forests in the Eastern Mediterranean Region for Ancient Mesopotamian Kings – Ahmet Selim Baysal 20

-Yeni Adana Gazetesi’ne Göre 1922 Yılında Doğu Akdeniz ve Suriye – Eastern Mediterranean and Syria in 1922 by the Yeni̇ Adana Newspaper – Aslı Emine Çomu 40

-Kıbrıs’ın Stratejik Konumunun Türkiye’nin Güvenliği ve Ekonomik Çıkarları Üzerindeki Etkileri – The Effects of Cyprus’ Strategic Position on Türkiye’s Security and Economic Interests (2022) – Ayhan Cankut 48

-Küresel Rekabet Süreçleri ve İşbirliği Arayışları Bağlamında, Doğu Akdeniz Merkezli Gelişmelerin
Analizi – Analysis of the East Mediterranean Centered Developments in the Context of Global Competition
Processes and Cooperation Seeking – Betül Karagöz Yerdelen, Doğacan Başaran 63

-Avraam Sergeyeviç Norov’un Doğu Akdeniz Seyahati – Avraam Sergeyevic Norov’s Eastern Mediterranean Travel – Cavid Qasimov 73

-Türkiye-İsrail İlişkilerindeki Durumun 2020-2022 Yıllarında İsrail Medyasına Yansımaları – Reflection of the State of Turkish-Israeli Relations on Israeli Media in 2020-2022 – Elshan Gurbanov 86

-Venedik ile Batı Anadolu Türk Beylikleri Arasında Yapılan Antlaşmalarda Konsolosların Yeri ve Önemi – The Importance of Consuls in the Agreements between Venice and the Western Anatolian Principalities  – Emre Kaymakçı 100

Doğu Akdeniz’de Uluslararası Göç Hareketliliğinin Sosyolojik Yansıması – Sociological Reflection of International Migration Mobility in the Eastern Mediterranean – Gürkan Bayındır, Bülent Kara 112

-Doğu Akdeniz Hidrokarbon Yataklarının Ortadoğu Coğrafyası Üzerine Etkileri – Effects of Eastern Mediterranean Hydrocarbon Deposits on the Middle East Geography – Hasan Sayılan 122

-Doğu Akdeniz’de Enerji Güvenliği ve KKTC – Energy Security in the Eastern Mediterranean and TRNC – Hilal Zorba Bayraktar 144

-Kıbrıs’ın Ekonomi Politiği: Çözümsüzlüğün Kökeni – Political Economy of Cyprus: Origin of the Insolvency – İsmail Bahadır Turan 158

-Uzun Hasan-Fatih Mücadelesinde Doğu Akdeniz’in Stratejik Rolü- The Strategic Role of the Eastern Mediterranean in the Struggle of Uzun Hasan-Fatih – Kazım Paydaş, Ahmet Korkmaz 168

-XIII. Yüzyıl Köle Ticaretinde Doğu Akdeniz Limanları – Eastern Mediterranean Ports in the 13th Century Slave Trade – Kazım Paydaş, Fatih Bostancı 180

-İngiltere’nin Doğu Akdeniz Politikalarının Oluşturulması ve Şekillendirilmesinde İstihbarat
Faaliyetleri – Intelligence Activities in the Formation and Shaping of Britain’s Eastern Mediterranean Policies – Mehmet Balyemez 200

-Türkiye’nin Ulusal Güvenliği ve Doğu Akdeniz – Turkey’s National Security and Eastern Mediterranean – Mehmet Kaya 216

-Hicri VI ve VII. Yüzyıllarda Dımaşk’ın Siyasi Durumu – According to the Hijri Calendar the Political Status of Damascus in the VI and VII Centuries – Mehmet Sıddık Özalp 223

-Filistin Direniş Edebiyatında Şehir Olarak Kudüs – Jerusalem as a City in Palestinian Resistance Literature – Muhammet Berat Can 236

-Adana’da Yayımlanan “Türk Sözü” Gazetesine Göre; 1927-1928 Arası Doğu Akdeniz Olayları – According to the “Turkish Word” Newspaper Published in Adana; East Mediterranean Events between 1927-1928 – Murat Kütükçü 248

-İsrail Ülke Ekonomisi ve Mali Yapısı Üzerine Genel Bir Değerlendirme – A General Evaluation on Israel’s Economy and Financial Structure – Nurcan İğneci 272

-Fransa’nın Cezayir’i İşgal Metodu ile Rusya’nın Türkistan’ı İşgali Arasındaki Bazı Benzerlikler – Some Similarities between France’s Method of Occupation of Algeria and Russia’s Occupation of Turkestan – Ömer Karataş 290

-Doğu Akdeniz’de Türkiye: Ekonomik Potansiyellere İlişkin Bir Değerlendirme – Türkiye in the Eastern Mediterranean: An Assessment on Economic Potentials – Seymur Ağazade 300

-Fransa’nın Doğu Akdeniz Politikası – France’s Eastern Mediterranean Policy – Toğrul İsmayıl, Pelin Aliyev 310

-19. Yüzyılda İngiltere’nin Doğu Akdeniz Stratejisinde Kıbrıs – Cyprus in the England’s East Mediterranean Strategy in the 19th Century – Tuğba Uraş Sever 334

-İntelijans ve Espiyonaj Bağlamında Doğu Akdeniz’de EMSIB-Teşkilat-ı Mahsusa Rekabetinden Günümüze Ukusa ve Echelon Mücadelesi – From EMSIB-Teşki̇ lat-i Mahsusa Competition up to Ukusa-Echelon Struggle in the Eastern Mediterranean in the Light of Intelligence and Espionag  – Ulvi Keser 350

-Yunan Düşünce Kuruluşu ELIAMAP Raporlarında Doğu Akdeniz – The Eastern Mediterranean on the Reports of Greek Think Tank ELIAMAP – Ünsal Başak 378

-Türkiye ve Libya’nın Doğu Akdeniz Üzerindeki Politikaları – Policies of Türkiye and Libya on the Eastern Mediterranean – Yunus Emre Tansüğ, Yaser Çamurlu 94

Yorumlar

İlk Yorumu Ekle

DENİZCİ KİTAPLIĞI