Dinamik Konumlandırma (DP) sistemleri, günümüz açık deniz operasyonlarının emniyetli ve etkin şekilde yürütülmesinde kritik bir role sahiptir. Bu kitap; DP sistemlerinin temel çalışma prensiplerinden güç ve itki sistemlerine, konum referans sistemlerinden sensörlere, operasyonel planlamadan arıza ve risk yönetimine kadar geniş bir perspektif sunmaktadır.

Eserde; DP sınıfları, FMEA, yıllık DP testleri, operasyonel kılavuzlar, insan faktörü ve DP olaylarının yanı sıra dalış destek, platform destek, sondaj, boru ve kablo döşeme gibi açık deniz operasyonlarında DP sistemlerinin kullanımı ve operasyonel gereklilikleri ele alınmaktadır.

Uluslararası standartlar ve sektörel uygulamalarla desteklenen eser; DPO’lar, gemi kaptanları, mühendisler, enspektörler, denizcilik öğrencileri ve açık deniz sektöründe görev yapan profesyoneller için teorik bilgi ile saha uygulamalarını bir araya getiren kapsamlı bir Türkçe başvuru kaynağı olarak hazırlanmıştır.

ÖN SÖZ vii

BÖLÜM-1 – DİNAMİK KONUMLANDIRMA (DP) SİSTEMİNE GİRİŞ 1

-Dinamik Konumlandırma (DP) Sisteminin Tanımı, Tarihsel Gelişimi ve Teknolojik Evrimi 1

-Kontrol Edilebilir Hareketler 2

-Kontrol Edilemeyen Hareketler  2

-DP Sisteminin Kullanıldığı Gemi Tipleri  5

BÖLÜM-2 – DİNAMİK KONUMLANDIRMA (DP) SİSTEMİNİN PRENSİPLERİ 9

-DP Sisteminin Çalışma Prensibi . 9

-DP Kontrol Ünitesi ve Sistem Bileşenleri 10

-Tek arıza (Single failure) ve Yedeklilik (Redundancy) 12

-Sonuç Analizi (Consequence Analysis) 17

-En Kötü Durum Arıza Senaryoları 18

-Matematik Modelleme ve Kalman Filtreleme 19

-Çevresel Kuvvetlerin Temsili 20

-Genişletilmiş Kalman Filtresi (Extended Kalman Filter) 22

-Ön Tahmin Özelliği (Feed-forward) 23

-Model Öngörülü Kontrol (MPC: Model Predictive Control) 24

-Teknik Terimler Sözlüğü 25

BÖLÜM-3 – POZİSYON REFERANS SİSTEMLERİ (PRS: POSITION REFERENCE SYSTEMS) 27

-Genel Bakış 27

-Veri Birleştirme (Pooling of Data) 27

-PRS Seçimi ve Oylama (Voting) 28

-Ortak Nedenli Arıza (Common-Mode Failure) 28

-PRS Çeşitleri 28

-Uydu Tabanlı Pozisyon Referans Sistemleri (Satellite-based PRS) 29

-Diferansiyel GNSS ve Düzeltme Servisleri 30

-Akustik Pozisyon Referans Sistemleri (Hydroacoustic PRS) 31

-Lazer Tabanlı Pozisyon Referans Sistemleri (Laser-based PRS) 35

-Radar Tabanlı Pozisyon Referans Sistemleri 37

-Artemis Mikrodalga Pozisyon Referans Sistemi (Artemis Microwave Positioning System) 39

-Nispi GNSS (Relative GPS/DARPS: Differential Absolute and Relative Positioning System41

-Mekanik Pozisyon Referans Sistemleri (Mechanical PRS) 42

BÖLÜM-4 – PERVANELER, İTİCİLER VE TAHRİK SİSTEMLERİ 47

-Klasik Tahrik Sistemleri 47

-Azimuth İticiler (Azimuth Thrusters) 51

-Voith-Schneider Pervanesi 52

-Tünel İticiler (Tunnel Thrusters) 53

-İticilerin Kontrol Sistemleri ve Konfigürasyonları 54

-İtici Arıza Modları (Thruster Failure Modes) 55

-Çevresel Yüklere Göre İtici Optimizasyonu 56

-DP Kontrol Otoritesi Transferi 58

-İtici Dağılım Mantığı (Thruster Allocation Logic) 58

BÖLÜM-5 – GÜÇ SİSTEMLERİ 61

-Güç Yönetimi (Power Management) 61

-Güç dağıtımı (Power distribution) 62

-DP Operasyonlarında Önemi 63

-Güç Sistemi Konfigürasyonları 63

-Güç Sistemi Koruması 64

-Ana Güç Kaybının/Kararmanın Önlemesi (Black-out Prevention) 65

-Açık ve Kapalı Bara Bağlantıları (Open and Closed Bus-Tie Configuration) 66

-PMS Fonksiyonları ve Otomatik Güç Yönetimi 67

-Kesintisiz güç kaynağı-UPS (Uninterruptible Power Supply) 68

-Black-out Senaryosu 69

-Otomatik Kurtarma Süreci (Auto-Recovery Sequence): 70

-Black-out Sonrası Risk Değerlendirmesi (Consequence Analysis) 71

-Otomatik Kurtarma Süreci Akış Diagramı 72

-Teknik Terimler Sözlüğü 73

BÖLÜM-6 – DP OPERASYONLARI VE GEMİ TİPLERİ 75

-Dalış Destek Gemileri (DSV: Diving Support Vessel) 75

-Dalış Destek Gemileri’nin Temel Operasyonları 76

-Boru Döşeme ve Tamir Gemileri (Pipe-Lay Vessels) 79

-Kablo Döşeme ve Tamir Gemileri (Cable Lay and Repair Ships) 84

-ROV Operasyonları 88

-Sondaj Gemileri (Drillships)90

-Yarı Batık Üniteler (Semi-submersible Platforms) 108

-Platform Destek Gemileri (PSV: Platform Supply Vessels) 111

-AHTS (Anchor Handling Tug Supply/Demir-Çapa Elleçleme ve İkmal Römorkörü) 115

-Açık Deniz Rüzgâr Çiftliği Operasyonları 118

-FPSO ve Shuttle Tanker Operasyonları 123

-Sismik Araştırma Gemileri (Seismic Survey Vessels) 126

BÖLÜM-7 – DP VARDİYASI TUTMA PRENSİPLERİ VE OPERASYON PLANLAMASI 131

-Genel Bakış 131

-Operasyon Planlaması 131

-DP Ayar ve Kontrol Listeleri (DP Set-Up & Checklists) 132

-Acil Durum Planlaması (Contingency Planning) 133

-Vardiya Tutma Prensipleri (DP Watchkeeping) 134

-Sensör Problemleri ve Çözüm Yaklaşımları 138

-Derin ve Sığ Su Operasyonları 138

-Soliton (İç dalga) ve Squall (Sağanak) Etkileri 139

BÖLÜM-8 – KİRACILARIN TALEPLERİ VE ENDÜSTRİYEL GEREKLİLİKLER 145

-Genel Bakış 145

-Sertifikasyon 145

-FMEA (Failure Mode and Effect Analysis-Arıza Modu ve Etki Analizi)146

-Annual DP Trials (Yıllık DP Denemeleri) 147

-Rolling Test Kavramı 148

-FMEA Proving Trials ve Annual DP Trials ilişkisi 149

-ASOG / WSOG 149

-DP Olayı/Kazası Raporlama (DP Event Reporting/Incident Reporting) 150

-Risk Değerlendirme (Risk Assessment) 150

-Denetim Süreçleri 150

-FMEA Uygulama Süreci 152

-Annual DP Trials Süreci 155

-Offshore Gemi Denetim ve Uygunluk Sistemleri 155

-OVID (Offshore Vessel Inspection Database) 156

-CMID (Common Marine Inspection Document) 156

-Uygunluk Sörveyi (Suitability Survey) 157

-Denetimler Sırasında DPO Davranışı ve DPO’dan Beklenenler 158

-Teknik Terimler Sözlüğü 159

BÖLÜM-9 – DP PERSONELİN EĞİTİM VE SERTİFİKASYON GEREKLİLİKLERİ 161

-Genel Bakış 161

-DPO Eğitim Süreci (DP Operator Training Scheme) 161

-Sertifikasyon Yapısı (NI Certification Levels) 161

-Gemide Eğitim (Onboard Training) 162

-DP Logbook ve Kayıt Sistemi 163

-IMCA Eğitim Kılavuzları 163

-İnsan Faktörü 163

-DP Sertifika Yenileme Süreci (Revalidation) 164

-IMCA Sürekli Mesleki Gelişim Programı (CPD) 166

-KAPANIŞ 169

-KISALTMALAR 171

-KAYNAKÇA 177