-ÖNSÖZ 5

-SUNUŞ 7

-İÇİNDEKİLER  9

1. SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİNİN DURUMU10

1.1. Dünya ve Akdeniz Ülkelerinde Su Ürünleri Üretimi 10

1.2. Türkiye’de Su Ürünleri Üretimi 12

1.3. Yetiştiricilik Konusuna Giriş 15

1.4. Deniz Balığı Üreten İşletmelerin Sorunları ve Çözüme Yönelik Gelişmeler 19

1.4.1. Teknik bilginin doğru kullanılması 19

1.4.2. İhtiyaç duyulan yavrunun temin edilmesi 19

1.4.3. Balık yemi üretimi sorunu 20

1.4.4. Uzman kuruluş ve laboratuarların yeterli olmaması 21

1.4.5. Yeterli kredi desteğinin verilememesi 22

1.4.6. Üretime uygun alanların turizm sektörü ile çatışması  24

1.4.7. Balık satışı ve pazar sorunu 25

1.4.8. Organizasyon eksikliği 26

1.4.9. İşletmelerin akuatik çevre ile olan etkileşimi 27

1.5. Deniz Balığı Üretim Sektöründe Kaydedilen Gelişmeler 27

2. DENİZ BALIKLARI ÜRETİMİ İÇİN UYGUN YER SEÇİMİ 29

2.1. İşletme Kurulacak Arazinin Seçimi 29

2.2. İşletmelerin Çevreye Etkisi 31

2.2.1. Karbondoksit (CO₂) 36

2.2.2. Amonyak (NH₃)36

2.2.3. Balık dışkısı 37

2.2.4. Atık yem 38

2.2.5. Antifoulingler ve Dezenfektanlar 39

2.2.6. İlaçlar 40

3. YETİŞTİRİCİLİK SİSTEMLERİ 42

3.1. Kuluçkahaneleri Oluşturan Sistemler 44

3.1.1. Su temin sistemleri 44

3.1.2. Filtrasyon sistemleri 47

3.1.2.1. Biyolojik filtreye sahip kapalı devre sistemler 48

3.1.3. Su ısıtma-soğutma sistemleri 50

3.1.4. Su sterilizasyon sistemleri 50

3.1.5. Hava motorları 52

3.1.6. Oksijen temin sistemi 53

3.1.7. Alg kültür ünitesi 54

3.1.7.1 Saf alg üretimi 54

3.1.8. Zooplankton kültür ünitesi 55

3.1.9. İnkübasyon ve larval gelişim ünitesi 57

3.1.10. Adaptasyon ünitesi 57

3.1.11. Anaç balık ünitesi 58

3.1.12. Laboratuar 58

3.1.13. Jeneratör ve atölye ünitesi 59

3.2. Havuzlar ve Kafesler 59

3.2.1. Kafes sistemlerinin sınıflandırılması 60

3.2.2. Kafes sistemlerinin kurulmasını sınırlayan durumlar 62

3.2.3. Korunaklı ve açık alanlarda kurulu kafes sistemleri 63

3.2.3.1. Korunaklı alanların avantaj ve dezavantajları 64

3.2.3.2. Açık alanların (off-shore) avantaj ve dezavantajları 65

3.2.4. Günümüzde kullanılan çeşitli kafes tipleri 66

3.2.4.1. Sabit kafesler 66

3.2.4.2. Yüzer kafesler 66

3.2.4.2.1. Yüzer kafesleri oluşturan kısımlar 67

3.2.4.2.1.1. Yüzdürücü borular 67

3.2.4.2.1.2. Üst boru ve dikmeler 68

3.2.4.2.1.3. Ağlar 68

3.2.4.2.1.4. Sabitleyici malzemeler 69

3.2.4.2.2. Kafeslerin kurulması 73

3.2.4.2.2.1. Su altı çapalama sistemi (Mooring) 73

3.2.4.3. Batırılan kafesler 76

3.2.4.3.1. Batırılan kafeslerin kurulması 79

3.2.4.4. Su altı kafesleri 80

4. ÇİPURA ve LEVREK YETİŞTİRİCİLİĞİ 81

4.1. ÇİPURA (Sparus aurata) 81

4.1.1. Dağılımı 82

4.1.2. Biyolojisi 82

4.2. LEVREK (Dicentcrarchus labrax) 84

4.2.1. Dağılımı 84

4.2.2. Biyolojisi  85

4.3. ÇİPURA ve LEVREK Balığının Kültür Koşullarında Üretim Basamakları 86

4.3.1. Çipura ve levrek yetiştiriciliği arasındaki farklar 87

4.3.2. Deniz balıkları üretimi için anaç temini ve bakımı 88

4.3.3. Yeni türler için damızlık stoğun yakalanması, transferi ve elle muamelesi, karantinaya alınması ve cinsiyet tayini 90

4.3.3.1.Damızlık stoğun yakalanması 90

4.3.3.2. Transfer ve manipülasyon 90

4.3.3.3.Karantinaya alma  91

4.3.3.4. Cinsiyet tayini 92

4.3.4. Anaçların gonad gelişimine etki eden faktörler 92

4.3.5. Seks ayrımı 94

4.3.6. Olgunlaşma ve yumurtlama davranışı 94

4.3.7. Yumurta Temini 94

4.3.7.1. Çipuralardan yumurta temini 94

4.3.7.1.1. Çipuralarda yumurta ve sperm gelişimi 96

4.3.7.2. Levreklerden yumurta temini 97

4.3.7.2.1. Levreklerde yumurta ve sperm gelişimi 99

4.4. Çipura ve Levrek Yetiştiriciliğinde, Yumurta Toplanması, İnkübasyonu ve Açılımı 101

4.4.1. Yumurta toplanması 101

4.4.2. Yumurta inkübasyonu 105

4.4.3. Yumurta açılımı 106

4.5. Larva Yetiştirme 106

4.5.1. İlk yaşam evreleri, pre-larval dönem 106

4.5.2. Pre-larval dönemde çevresel koşullar 107

4.5.3. Levrek larvaları için çevresel koşullar 108

4.5.4. Çipura larvaları için çevresel koşullar 109

4.5.5. Larva davranışları, canlılık ve anomaliler 111

4.5.6. Larval davranış, larvaların yaşayabilirliği ve ilk besleme dönemi 113

4.5.6.1. Larval davranış 114

4.5.6.2. Larvaların yaşayabilirliği 115

4.5.6.3. İlk besleme dönemi 115

4.5.7. Larva Gelişimi ve Metamorfozun Tamamlanması 115

4.5.8. Gelişim dönemi ve beslenme 116

4.5.9. Kuru yeme geçiş 119

4.5.10. Ön büyütme döneminde çevresel koşullar 119

4.6. Ölümün Başlıca Nedenleri 120

4.6.1. Işık ve Işığa Yönelim 121

4.6.2. Yüzme kesesi hastalığı 122

4.6.3. Kanibalizm 123

4.7. Veri Kaydı 124

4.7.1. Larva yetiştiriciliği günlük çalışma programı içinde yapılması gerekenler 125

4.8. Yumurta ve Larva Transferi 126

4.9. Tanklarda ve Kafeslerde Besi Balığı Büyütme 126

4.10. Yem ve Yemleme Oranı 127

4.11. Balıklarda Aşılama 127

UYGULAMA 1: KAFES VE MOORİNG SİSTEMLERİNİ OLUŞTURAN ÖĞELER VE OFF-SHORE KAFES SİSTEMİNİN PROJELENDİRİLMESİ 129

UYGULAMA 2: YETİŞTİRME TANKALARINDAKİ Rotifer (Brachionusplicatilis) ve Artemia nauplii YOĞUNLUĞUNUN DENETLENMESİ 137

UYGULAMA 3: LARVAL YAŞAYABİLİRLİK TAHMİNİ 143

UYGULAMA 4: LARVALARDA DOYGUNLUĞUN DENETİMİ 145

UYGULAMA 5: İLK BESLEMEDE AVLAMA İŞLEMİ 147

UYGULAMA 6: LARVALARDA BOYLAMA 148

UYGULAMA 7: LEVREK LARVASI ÜRETİM PROTOKOLÜNE ÖRNEK 149

5. KALKAN BALIĞI YETİŞTİRİCİLİĞİ 154

5.1. Kalkan Balığı (Psetta maxima) 151

5.2. Dağılımı 151

5.3. Biyolojisi 152

5.4. Anaç Temini ve Nakledilmesi 153

5.4.1. Olgunluğun tespiti ve hormon uygulama 154

5.4.1.1. Dişi anaçlar için hormon hazırlama 156

5.5. Anaç Stoklama ve Bakımı 156

5.6. Yumurta Alma Yöntemleri 157

5.6.1. Doğal yöntem 157

5.6.2. Sağım yöntemi 157

5.7. Yumurtaların İnkübasyonu 160

5.8. Larva Kültürü, Morfolojik Gelişim ve Davranış 162

5.8.1. Ön larva safhası 162

5.8.2. Post larval safha 162

5.8.3. Metamorfoz safhası 162

5.8.4. Canlı yemle ilk besleme 163

5.8.5. Kuru yeme geçiş 164

5.9. Büyütme Dönemi 165

5.10. Hastalıktan Korunma 166

5.11. Büyütme Sistemleri 167

5.11.1. Karada üretim 167

5.11.2. Kafeslerde üretim 168

5.12. Üretimde Zorluklar ve Öneriler 168

5.13. Dünya Pazarındaki Yeri 169

5.14. Trabzon Su Ürünleri Merkez Araştırma Enstitüsü ve Japon Uluslar Arası İşbirliği Ajansı (JICA) ile Birlikte Karadeniz’deki Kalkan Stoklarını Geliştirme Çalışmaları 169

6. ORKİNOSYETİŞTİRİCİLİĞİ VE BESİCİLİĞİ 171

6.1. Orkinos Yetiştiricilik Çalışmaları  171

6.1.1. Orkinos larvalarının yapısı ve büyüme 175

6.1.2. Dişlerin oluşumu 175

6.2. Avustralya’da Orkinosları Yapay Yemle Besleme Çalışmaları 175

6.2.1. Orkinos besiciliğinde yapılan araştırmalar 176

6.3. Türkiye’de Orkinos Besiciliği 177

-EKLER 184

1. Türkiye’de Deniz Balığı Üreten İşletmelerin Listesi 184

2. Türkiye’de Deniz Balığı Üretilen Kuluçkahaneler 208

3. Yıllara Göre Su Ürünleri Miktarları 210

-KAYNAKLAR 211