Jeopolitik, yalnızca büyük stratejilerle değil; boğazlar, geçitler, limanlar ve sınır hatlarıyla şekillenir. “Jeopolitiğin 100 Yeri”, dünyayı soyut teoriler üzerinden değil, güç mücadelesinin düğümlendiği somut mekânlar üzerinden okumayı önerir.

Bu kitap, küresel siyasetin yönünü belirleyen yüz kritik noktayı ele alarak coğrafyanın neden hâlâ belirleyici olduğunu gösterir. Enerji hatları, ticaret yolları ve güvenlik koridorları etrafında şekillenen rekabetler, her bir “yer” üzerinden açık ve anlaşılır biçimde analiz edilir.

“Jeopolitiğin 100 Yeri”, güncel dünyayı anlamak isteyenler için pratik bir rehberdir. Haritalara yeniden bakmayı, küresel gelişmeleri mekânın diliyle düşünmeyi öneren bu çalışma, jeopolitiği karmaşık kavramlardan çıkarıp somut gerçekliğine geri döndürür.

ÖNSÖZ: YERLER VE SÖZCÜKLER 1

YAZARLAR 5

BİRİNCİ BÖLÜM – GÜCÜN YAYILDIĞI YERLER

-Büyük Dünya Metropolleri

1. New York: Tepedeki Kent 9

2. Brüksel: Avrupa’nın Tartışılan Başkenti 11

3. Londra: İngiltere’nin İki Yüzü 13

4. Paris: Yumuşak Güç mü? 14

5. Berlin: Yeniden Kazanılan Merkezilik 16

6. Viyana: Merkez ve Çevre Arasında 17

7. Roma: Bir Akdenizli Kaderi mi? 18

8. Şangay: Ejderhanın Kafası 20

9. Pekin: Ebedi İmparatorluk Başkenti 22

10. Kudüs: Örtüşen Kentler 24

11. Mekke: Suudi Arabistan’ın Gücü ve Yumuşak Karnı 25

12. Silikon Vadisi: Modernliğin Laboratuvarı 27

İKİNCİ BÖLÜM – GÜCÜN ÖRGÜTLENDİĞİ ALANLAR

-Büyük Jeopolitik Topluluklar

13. Avrupa: Uygarlığın Döl Yatağı 31

14. Kuzey Amerika: “Özel Alan” 33

15. Latin Amerika: Kristof Kolomb’dan Kurtulmak 34

16. Doğu Asya: Mutlak Başkalaşım 37

17. Güney Asya: Gerçeğe Dönüş 38

18. Rus (Dünyası): Coğrafyanın Sürekliliği 40

19. MENA (Middle East and North Africa): Düş Kırıklığı Acısı 42

20. Kara Afrika: “Külkedisi Ana Kara” 44

21. Akdeniz: Arayüz 45

22. Atlantik (Okyanusu): Batı’nın Beşiği 47

23. Pasifik (Okyanusu): Yeni merkez mi? 48

24. Hint (Okyanusu): Az Gelişmişlikten Ekonomik Yükselişe 50

25. Arktik (Okyanusu): Soğuk Savaştan Küresel Isınmaya 51

26. Antarktika: Bilim ( Jeo)politik(a) Yaptığında 52

27. Dış Uzay: Gezegenler İçin Yarış 52

28. Siberuzay: Sanal Bir Dünyanın Gayet Gerçek Jeopolitiği 53

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – KONTROLÜ GÜÇ KAZANDIRAN YERLER

-Yollar ve Geçitler

-Petrol Yolları

29. Hürmüz (Boğazı): Ortadoğu’nun Barut Fıçısı 57

30. Babülmendep Boğazı: Yüksek Gözetim Altındaki Boğaz 59

31. Süveyş (Kanalı): Batı’nın Şah Damarı 59

32. Ümit Burnu: Etkisi Azalmakta Olan Bir Yol 60

33. BTC (Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı): Petrol Boru Hatlarının Tehlikeli Oyunu 61

-Rusya’nın Sıcak Denizlere Giriş Kapıları

34. Türkler: İstanbul ve Çanakkale (Boğazları): Avrupa’ya Açılış 62

35. Danimarka Kilidi: Oldukça Açık Bir Kapı 63

36. Japon Kilidi: Paslanmış Bir Kilit mi? 64

-Çin-ABD Rekabeti

37. Malakka ve Endonezya Boğazları (Lombok, Sunda, Makassar): Çin-Amerikan “Büyük Oyununun” Anahtarı 65

38. Formoza veya Tayvan (Boğazı): Çin Tarzı “Vosges’un Mavi Çizgisi” 66

-Avrupa Sınır Devriyesi Yolu Boğazı

39. Cebelitarık: Akdeniz’in Gözetleme Kulesi 67

-Atlantik ve Pasifik Arasında Amerikan Geçidi 68

40. Panama (Kanalı): Atlantik Dünyasının Umudu mu? 68

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – GÜÇLERIN ÇATIŞTIĞI YERLER

Uyuşmazlıklar, Anlaşmazlıklar ve Uzlaşmalar Avrupa’daki Çatışma Yerleri

41. Ren: Silahlandırılmış Sınırdan Avrupa İş Birliğine 73

42. Oder-Neisse Çizgisi: Geçmişin Sınırı mı, Geçilmiş Sınır mı? 75

43. Kaliningrad: Kuşatılmış Bir Bölge Özgür Olabilir mi? 75

44. Balkanlar: Doğu’nun Kirlettiği Avrupa 76

45. Vişegrad (Grubu): Rütbesizlerin Başkaldırısı mı? 77

46. Kosova: Champ des Merles, Chant Du Cygne? 78

47. Makedonya: İki Başlı Bir Devlet 79

48. Ege (Denizi): Truva Savaşı Artık Gerçekleşmeyecek mi? 80

49. Kıbrıs: Bir Ada, İki Halk, Kaç Devlet? 81

50. Malta: Su Üzerinde Bir Sınır Devriyesi Yolu mu? 82

51. Lampedusa: Göçmen Adası 82

52. İrlanda: Din Savaşı, Ulusal Savaş, Toplumsal Savaş 84

53. Belçika: Balkanlaşmış Bir Düz Ülke mi? 85

54. Katalonya: Bir Genellik mi, Birkaç istisna mı? 86

-Amerika’daki Çatışma Yerleri

55. Linea: Yeni bir “Demir Perde” mi? 87

56. Küba: “ABD’nin Donundaki Kirpi” (Kruşçev) mi? 89

57. Oriente (Bolivya): Gaz ve Hintli Sorunu 90

58. Malvinas (veya Falkland): İmparatorluğun Katı Konfetileri mi? 91

59. Amazonya: Göz Dikilen Yeşil Akciğer 91

Doğu Asya’daki Çatışma Yerleri

60. Güney Çin (Denizi): Ejderha Yüzmeyi Öğrendiğinde 92

61. Diaoyu / Senkaku (Takımadaları): İki Çin, Bir Milliyetçilik 94

62. Mindanao: İslam ve Hıristiyanlık Arasındaki Sınırda 95

63. Endonezya: Yırtılmalar 96

64. Todko / Takeşima (Takımadaları): Japon Emperyalizminin Mirası 97

65. Kuriller: Sisler İçinde Kaybolan Anlaşmazlık 97

66. 38.Enlem: Karşıtları Birleştirmek 98

67. Punggyeri: Rogue State ve Wild Card 99

68. Tibet: Çin ile dünya Arasında mı? 100

69. Altın Üçgen: Afyondan Petrole mi? 101

Güney Asya’daki Çatışma Yerleri

70. Mac-Mahon Çizgisi: Kaplan Ejderha ile Karşılaştığında 101

71. Keşmir: Dinsel Kırılmalar ve Milliyetçilik 103

-Rus Dünyasındaki Çatışma Yerleri 104

72. Yakın Çevre: İmparatorluk Nostaljisi 104

73. Ukrayna: Bir Uç Beyliğinin Çoklu Kimliği 105 7

4. Kırım: Güneydoğunun Südetler’i mi? 106

75. Transdinyester: Geleceğin Kırım’ı mı? 107

76. Kafkasya: “Küçük Oyun” Büyüyecek mi? 107

77. Çeçenistan: Kafkasya’nın Lübnan’ı 109

78. Gürcistan: Avrupa’nın Sınırı mı, Rusya’nın Sınırı mı? 110

79. Ermenistan: Kuşatılmışlığın Kısıtlamaları 110

80. Tataristan: Çeçenistan’ın Tersi mi? 112

81. Amur ve Ussuri: İdeolojiden Çok Güç isteği 112

MENA’daki Çatışma Yerleri

82. Yeşil Hat: Filistin Sorununun Tam Kalbinde 113

83. Golan: Bir Kale ve Bir Su Deposu 114

84. Sina: İsrail-Arap Krizlerinin Tam Kalbindeki Bir Tampon Bölge 115

85. Kürdistan: 21. Yüzyılda Milliyetler Sorunu 116

86. Lübnan: İç Çatışma, Güçler+ Arası Savaş 118

87. Katar: Bir Mikro Devletin Büyüklüğü ve Katlandığı Külfet 119

88. Afganistan: Büyük Oyunun Kalıntıları 120

89. Kabilya: Başkaldıran Taşra 121

90. Ürdün Irmağı: Bir su savaşı mı? 121

91. Dicle ve Fırat (Suları): Su Diplomasisi 122

92. Nil: Çatışmanın Kaynağı Olan Irmak 123

-Kara Afrika’daki Çatışma Yerleri

93. Ruanda: Bin Tepe Ülkesinde Otoriter Bir Kalkınma 124

94. Kongo Demokratik Cumhuriyeti (Kongo-Kinşasa, eski Zaire): Afrika’nın Parçalanmış Kalbi 125

95. Etiyopya: Kırılgan Bir Bölgesel Güç 126

96. Somali: Devletin imkânsız İnşası 127

97. Gine Körfezi 128

98. Sahel: Yönetilemeyen Kıyı mı? 129

99. Mali Afrika’daki Demokrasinin Zayıflıklarının Bir Örneği 130

100. Sudan: Bir Afrika Devinin Parçalanması mı? Geçiş Evresindeki Devlet 131

-DİZİN 133