Denizci Kitaplığı

Türk Denizciliğinin Belleği

Kristof Kolomb

Kristof Kolomb

Kristof Kolomb

Yazar: Samuel Eliot Morison

Çevirmen: Nihal Önol

Altın Kitaplar – Gökkuşağı Dizisi

144 Sayfa

ISBN: 9789754054736

Boyut: 14.5 x 13.4

Karton Kapak – 3. Hamur

1998

Kitap Hakkında

Kristof Kolomb Denize Açılıyor

Yeni Dünyayı bulan Kristof Kolomb, her şeyden önce bir gemiciydi. Avrupa’nın en eski denizcilik merkezlerinden Cenova’da doğmuş, orada büyümüş ve daha genç yaşında Akdeniz’e açılmıştı. Yirmi dört yaşındayken mutlu bir rastlantı onu Avrupa’nın okyanus kapısı sayılan Lizbon’a getirdi. Orada, kimi zaman haritalar hazırlar, kimi zaman da Portekiz bandıralı gemilerde uzun yolculuklara çıkarken. pek az gemicinin tasarlayabileceği ve yalnız bir tek gemicinin uygulamaya koyabildiği o büyük girişimi kafasında hazırladı. Ulaşılması kolay bir hedef olan bu girişimi, batıya doğru yelken açarak Asya’nın doğusuna, Hindistan’a ulaşmaktan ibaretti. Bu tasarısını gerçekleştirmek üzere yola çıkması tam on yılını aldı ve hedefine de hiçbir zaman ulaşamadı, çünkü yoluna kocaman bir anakara parçası çıkmıştı. Amerika, Kolomb tarafından sadece bir rastlantı sonucu bulundu ve bu girişimle hiç ilgisi olmayan bir adamın adını aldı; biz şimdi Kolomb’u hiçbir zaman yapmaya niyetli olmadığı ve yaptığını da hiçbir zaman öğrenemediği bir işten dolayı onurlandırmaktayız. Ama onu onurlandırmakta çok da haklıyız, çünkü başka hiçbir gemicide karaya ulaşıncaya değin, bilinmedik bir okyanusta millerce yol alacak bilgi ve yüreklilik bulunamazdı.

Bu, insanlık tarihinin en görkemli ve etkileri en kapsamlı coğrafya buluşuydu. Üstelik Kolomb insan olarak da çok ilgi çekici bir kişiliğe sahipti. Ortaçağ ile Rönesans’ın kavşağında doğmuş, her iki çağın da özelliklerini almıştı bir bakıma. Hıristiyanlığın ilk yüzyıllarına özgü o sağlam dinsel inanca, o mantık yürütme alışkanlığına, o görülmeyen şeylerle yakın ilişkiye sahipti ama öte yandan da ilerleme ve öğrenme ile koşut saydığımız o bilimsel merak, yaşama sevinci, güzellik ve yeniliklere tutkunluk da verdi onda. Ve kuşkusuz, gelmiş geçmiş tüm zamanların en büyük denizcilerinden biriydi.

Öykü Cenova’da, Kolomb’un ailesiyle başlar. Babası Domenico, kendi babası gibi bir yün dokumacısı, annesi Susanna da bir dokumacı kızıydı. Domenico, Cenova’nın orta halli ailelerindendi. Kendi tezgahları vardı ve emrinde birkaç kişi çalıştım, çevresinde sevilirdi, yine de ailesinin geçimini zar zor sağlayabiliyordu. Ama çocukların çok sevdiği, gerektiğinde onlarla balık tutmaya gitmek için dükkanını bir günlüğüne kapatıveren bir babaydı. Bu yüzden de Kolomb, Yeni Dünya’da ilk kurduğu kente, babasının adını aldığı azizin adını vermiş, Santo Domingo demişti.

Tam günü bilinmiyor, 1451 yılının ağustos ile ekim ayları arasında bir gün Susanna Kolomb, dünyaya bir erkek çocuk getirdi ve adını Kristof koydular. Belki de çocuğun yazgısının çizilmesinde bu adın da payı olmuştur çünkü Aziz Kristof’un, Küçük Asya’da bir ırmak boyunda yaşadığı ve güçlü, iriyarı yapısı sayesinde yolcuları kıyıdan kıyıya geçirdiği anlatılır. Bu yüzden de Hıristiyanlarca, kara, deniz ve hava yoluyla yolculuk edenlerin koruyucusu sayılmıştır.

Kolomb ailesi, söylediğimiz gibi zar zor geçinebildiğinden, baba, sık sık yer ve iş değiştirirdi. Kristof’dan sonra bir kızı ve iki oğlu daha oldu, erkek kardeşleri de ileride ağabeylerinin seferlerine katıldılar, ona yardımcı oldular.

Kolomb’un çocukluğu konusunda pek az şey biliyoruz. Okula kısa bir süre gitmiş ve okuma yazmayı da ancak Portekiz’e gittiğinde öğrenebilmişti. Onu sonradan tanıyanların anlattığına göre, uzun bir yüzü, kemerli bir burnu ve kızıl saçları varmış. Denize açılmak için eline geçen hiçbir fırsatı kaçırmadığına bakılırsa herhalde oldukça afacan bir çocuk olmalıydı ve hiç kuşkusuz babasının dükkanında çalışmaktan sıkılıyordu.

Cenova’da denize açılma olanağı sık sık ele geçerdi, çünkü Ligur denizi kıyısı boyunca hemen hemen tüm ulaşım, denizden gerçekleşiyor ve başka işi gücü olmayan, hatta olanların çoğu da balıkçılıkla uğraşıyordu. Limanda büyük gemiler, kadırgalar yapılıyor ve Cenova Cumhuriyeti’nin gemileri Akdeniz’in ve Kuzey Avrupa’nın her yeriyle ticareti sağlıyorlardı.

Daha sonra Kristof Kolomb denize ilk olarak, 1461’de. on yaşındayken açıldığını söyleyecektir. Herhalde pek uzaklara gitmiş olmamalı: büyük bir olasılıkla babası onu bir balıkçı komşunun yanına katıp olsa olsa Korsika’ya kadar gitmesine izin vermiş olacak. Ama bu bile küçük çocuğa upuzun bir deniz yolculuğu gibi gelmiştir. Hangi gemici ilk denize açılışını unutabilir ki? Her olay, rüzgarın her yön değiştirmesi, karşılaştığı her tekne ve her kişi, belleğinden yıllar boyu çıkmaz. Kaptan uyumaya aşağı indiğinde ve dümenci de güvertenin güneşli yanında hafifçe şekerleme yaparken, duman yekesine yapışabilmekten büyük heyecan, sevinç olabilir mi! Ya ufukta beş dağın birden yükseldiğini, yaklaştıkça da birbirine kavuşup tek bir dağ oluverdiğini gözlemlemenin coşkusu! Sonra elde bıçak. karşılaşacağı şeylerin merakı içinde, biraz da ürkerek, adaya ayak basmak, işte bunlar bir gemicinin asla unutmadığı şeylerdir.

Kristof’un tam olarak ne zaman dokumacılığı bırakıp denizcilik mesleğini seçtiğini bilmiyoruz. Herhalde on beş ile yirmi üç yaşı arasın-daki sekiz yıl boyunca Kristof, Akdeniz’de birkaç uzun yolculuğa çıkmakla birlikte yine de zamanının büyük bölümünü karada, babasının yanında geçirmiş olmalı.

1476 yılının mayısında yirmi beşinci yaşını sürüyorken, Kristof, yaşamını değiştiren o serüvenle karşılaştı. Cenova, Kuzey Avrupa’ya değerli bir yük götürecek bir silahlı konvoy hazırlamış ve Kolomb da bu konvoyda, bir Felemenk gemisinde iş bulmuştu. Ağustosun 13’ünde Cebelitarık boğazını geçip Portekiz’in güney kıyısı açıklarına geldiğinde donanma, Fransızların saldırısına uğradı, deniz savaşı gün boyu sürdü ve akşam olduğunda üç Cenova ve dört de Fransız gemisi batmıştı. Kristof, batan gemilerden birindeydi, yaralanmasına karşın bir tahta parçasına tutunmuş ve altı mil uzaktaki kıyıya ulaşmayı başarmıştı. Çıktığı yer, Lagos yakınındaydı ve Lagos’lular ona çok iyi davrandılar, küçük kardeşi Bartolomeo’nun Lizbon’da yaşadığını öğrenince, yola çıkacak duruma gelir gelmez Kristof’u oraya gönderdiler.

Bu, yaşam boyu Kristof Kolomb’un başına gelebilecek en iyi olaylardan bir tanesiymiş meğer.

Yorumlar

İlk Yorumu Ekle

DENİZCİ KİTAPLIĞI