ÖNSÖZ

“Bütün Yönleriyle Gökçeada” kitabı uzun yıllardır arzu ettiğimiz bir çalışmaydı. Çünkü ada üzerine yazılan kitap sayısı azdı ve mevcut yayınların bir kısmı önyargılı ya da hatalı bilgiler içermekteydi.

Vakfımız Türkiye’de ilk kez Gökçeada Sualtı Parkı’nı oluşturmuş ve adanın korunması için ilk temellerini atmıştır. Daha sonra park alanı genişletilerek denizel biyoçeşitliliğin korunması hedeflerine uygun olacak şekilde bilimsel araştırma ve koruma çalışmaları yapılmıştır. Bu koruma çalışmaları bugün de devam etmektedir.

O halde ada, sürdürülebilir bir yaklaşımla planlanmalı ve gelecek kuşaklara temiz, bol balıklı ve yüzülebilir bir ülke parçası olarak aktarılmalıdır.

Gökçeada Türkiye’nin en büyük adası olması yanında; Anadolu’nun korunması açısından adeta güvenlik duvarlarından birini de oluşturmaktadır. Dolayısıyla; her Türk yurttaşının ilgi duyması gereken bir yerdir, adeta kişisel meselemizdir. Adamızı korumak ve geliştirmek için bilimsel işbirliği yanında kurumlar arası işbirliği de büyük önem taşır. Bu nedenle yapılan toplantı birçok kurumun işbirliği ile gerçekleştirilmiştir. Tabiatıyla memnuniyet verici bir durumdur.

Bu kitap, farklı disiplinlerden gelen uzmanların adaya bakışlarını yansıtarak güçlü bir bilimsel veri tabanı sunmaktadır. Kitaba katkı veren tüm uzmanlara, TÜDAV personeline ve destek veren Gökçeada Belediyesi’ne teşekkür ediyorum.

Prof. Dr. Bayram Öztürk

Türk Deniz Araştırmaları Vakfı Başkanı

-ÖNSÖZLER iii

GÖKÇEADA’DA YER BİLİMLERİ VE ARKEOLOJİ

Gökçeada’da Acil Korunması Gereken İki Jeolojik Miras Alanı ve Gökçeada’da Sürdürülebilir Jeoturizm –  Yıldırım Güngör, Direnç Azaz 1

Gökçeada’nın Orta Miyosen ve Günümüzdeki Orman Yapısı – Ünal Akkemik 13

Gökçeada’da Arkeoloji Araştırmalarının Tarihi – Ekin Kozal 24

Prehistorik Yenibademli Yerleşimi’nin (Gökçeada) Deniz Faunası Özelinde Süs Nesneleri – Halime Hüryılmaz, Onur Gönülal, Zeynep Bilgen 37

Gökçeada’da Su Kontrolündeki Yerleşimin Geçmişten Günümüze Değerlendirilmesi: Gelecek için Bazı Çıkarımlar – Hüseyin Öztürk, Zeynep Cansu, Aynur Dikbaş 60

Gökçeada’nın Jeolojisine ve Doğal Afet Risklerine Bir Bakış – Hüseyin Öztürk, Zeynep Cansu, Nurullah Hanılçı, Aynur Dikbaş 72

Gökçeada’nın Su Potansiyeli ve Adalarda Entegre Su Kaynakları Yönetimi – Murat Beren 87

GÖKÇEADA’DA KÜLTÜREL MİRAS VE SOSYAL KONULAR

2000–2025 Yılları Arasında Gökçeada Üzerine Yapılan Akademik Çalışmaların Bibliyometrik Analizi – Didem Hekimoğlu Tunç 101

Gökçeada’nın Doğa Sporları Potansiyeli – Yıldırım Güngör, Direnç Azaz 113

Rehber Gözünden Gökçeada: Doğa, Kültür ve Alternatif Turizm – Sefa Oğuz 126

İzole Topluluklarda Psikososyal İyi Oluş: Literatür Derlemesi ve Gökçeada Bağlamı – Tutkunur Ünlü 135

Gökçeada’da Kültürel Mirasın Toponimik Yansımaları – Sevim Kocabaş, Canan Zehra Çavuş 150

Gökçeada’nın Dalış Turizmine Genel Bir Bakış – Çetin Kedioğlu, M. İdil Öz, Selim Konya, Barış Dayanç 174

GÖKÇEADA’DA ÇEVRE KORUMA VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

Gökçeada Belediyesi’nin Ekolojik Sürdürülebilirlik Vizyonu ve Atıksu Arıtma Tesisi ile Bütünleşik Su Yönetimi Yaklaşımı – Bülent Ecevit Atalay, Ali Baki Usta, A. Neslihan Özman 179

Gökçeada Lagünü Sulak Alan Yönetim Planının Uygulama Süreçleri – Herdem Aslan, Fatmagül Kılıç Gül, Mine Çardak, Murat Uyman, Kevser Eser Yılmaz 192

Gökçeada’ya Ulaşan Marmara Denizi Kaynaklı Deniz Salyası Oluşumu ile İlgili Bilinen Yanlışlar, Gerçekler ve Oluşumun Bugünkü Durumu – Levent Yurga 200

Gökçeada Kıyı Ekosisteminde Yüzey Suyu Sıcaklıkları ve Klorofil-a Derişimleri Arasındaki İlişkiler – Halim Aytekin Ergül 216

Gökçeada Deniz Suyu Kalitesinin Mikrobiyolojik Değerlendirilmesi – Mine Çardak 224

Gökçeada Sualtı Parkı’nın Ekosistem Hizmetleri Bakımından Değerlendirilmesi – Bir Ön Çalışma – M. İdil Öz, Feruze Özçelik 240

Kuzey Ege Gökçeada ve Semadirek Adaları Korunan Alanlarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi – Dilek Tezel 257

Zeytinli Baraj Gölü (Gökçeada) Su Kalitesinin Bentik Makroomurgasızlar ile Belirlenmesi – Serap Koşak Şahin 283

Gökçeada Sualtı Parkı’nın Kuruluşu ve Bir Başarı Öyküsü – Bayram Öztürk, Bülent Topaloğlu, Ayhan Dede, Hüseyin Öztürk, Onur Gönülal, Nur Eda Topçu Eryalçın, Arda M. Tonay 294

GÖKÇEADA’DA BİYOÇEŞİTLİLİK VE EKOSİSTEM

Gökçeada’nın Omurgalı Faunal Çeşitliliği – Murat Tosunoğlu, Şükran Yalçın Özdilek, Çiğdem Gül, Beytullah Özkan İbrahim Uysal 308

Gökçeada’nın Ornitofaunası – İbrahim Uysal, Didem Kurtul, Ege Can Debreli, Murat Tosunoğlu 332

Türk Adaları’nda Deniz Kuşu Araştırmaları ve Bilimsel Boşluklar: Gökçeada Örneği – Şafak Arslan, Denizcan Durgun, Tuğba Aydın Simav, Burçin Yaraşlı, Serdar Özuslu 365

Gökçeada’nın Etnobotanik Mirası – Çağla Kızılarslan Hançer, Ece Sevgi, Hakan Eyi 372

Gökçeada Kıyılarında Akdeniz Foku (Monachus monachus) Popülasyonu ve Habitatları İzleme Çalışmaları –  Ayhan Dede, Arda M. Tonay, Onur Gönülal, Sedat Ozan Güreşen, Bayram Öztürk 383

Gökçeada’da Karaya Vuran Setase Kayıtları – Arda M. Tonay, Ayhan Dede, Onur Gönülal, Sedat Ozan Güreşen, Ayaka Amaha Öztürk 397

Çanakkale ve Gökçeada’da Denizanası Türlerinin İzlenmesi: Ya Yakarsa? Ulusal Denizanası İzleme Programı’ndan Bulgular – İlayda Destan Öztürk 404

Gökçeada Deniz Araştırmaları: Akdeniz Kolonisel Mercanı Phyllangia americana mouchezii’nin Bölgeden İlk Kaydı – H. Barış Özalp 412

GÖKÇEADA’DA BALIKÇILIK

Gökçeada ve Saros Körfezi Derinsu Larvaları – Ahsen Yüksek, İsmail Burak Daban, Alpaslan Kara 429

Gökçeada’da Zıpkınla Kılıç Balığı (Xiphias gladius) Avcılığı: Kültürel ve Ekonomik Bir Mirasın Sürdürülmesi –  Yalçın Savaş, Zafer Tosunoğlu, Vahdet Ünal 444

Gökçeada’da Ekosistem Yaklaşımlı Balıkçılık Yönetim Planı Hazırlama Süreci, Uygulama Sorunları ve Öneriler – Vahdet Ünal, E. Mümtaz Tıraşın, Zafer Tosunoğlu, Deniz Acarlı, Levent Yurga, Nuri Yılmaz, Sedat Ozan Güreşen, Herdem Aslan, Bülent Topaloğlu, Onur Gönülal, Cem Dalyan, Bayram Öztürk 462

Gökçeada’da Süngercilik Faaliyetleri ve Kültürel Önemi – Alper Evcen 480

Gökçeada Açık Deniz Alanına Bir Bakış – Onur Gönülal, Cem Dalyan, Nur Bikem Kesici, Aylin Akkaya 493

Gökçeada’dan Türkiye Denizlerine: Çıtırtı Karideslerinin (Alpheidae) Akustik Davranışları ve Gürültü Etkileri – Melike Girgin, Eren Taha Yüzgeç, Kübra Şahin, Tayfun Akgül, Onur Gönülal 503